Miejsca

Łukasz Marcinek, KAPLICA ŚWIĘTEJ KINGI

Jedno z najpiękniejszych miejsc, jakie mogą podziwiać turyści w wielickiej kopalni, to kaplica poświęcona patronce wielickich górników – świętej Kindze.

101 metrów pod powierzchnią ziemi znajduje się najpiękniejsze, największe i najbardziej znane z pośród wielickich miejsc sakralnych – locum Kaplicy Świętej Kingi. Pomysłodawcami utworzenia strefy poświęconej najważniejszej patronce górników solnych byli pracownicy wyższego urzędu górniczego – radca skarbu Józef Waydowicz, starszy radca górniczy Sylwery Miszke oraz zarządca górniczy Edward Windakiewicz. Najważniejsza świątynia wielickich górników została wypełniona rzeźbami i płaskorzeźbami przedstawiającymi życie Jezusa Chrystusa według Nowego Testamentu. Główny wystrój tej kaplicy powstał w latach od 1895 do 1963 z inicjatywy trzech górników rzeźbiarzy – braci Józefa i Tomasza Markowskich oraz Antoniego Wyrodka. W pierwszej fazie prac powstał ołtarz główny według planów Ferdynanda Olesińskiego – ucznia Jana Matejki. Przy ołtarzu znalazły się także rzeźby św. Klemensa oraz św. Józefa autorstwa Józefa Markowskiego, a także obraz olejny przedstawiający odkrycie soli kamiennej w Wieliczce wykonany przez
F. Olesińskiego. Około 1915 r. obraz zastąpiła figura św. Kingi wykonana przez J. Markowskiego. W 1903 r. po prawej stronie prezbiterium umieszczono ambonę wykutą również przez pierwszego rzeźbiarza kaplicy. Dolna cześć nawiązuje do murów zamku królewskiego na Wawelu. Pola dekorujące mównicę wypełniają emblematy górnicze oraz herby Polski. Litwy i Rusi – dawnych ziem Rzeczpospolitej. Przed 1912 r. prezbiterium wzbogaciła kompozycja: „Adoracja Krzyża” autorstwa J. Markowskiego z 1899 r., pierwotnie przeznaczona na Wystawę Światową w Paryżu. Na wystawie tej górnik-rzeźbiarz otrzymał wyróżnienie. Po powrocie solne figury zostały rozmieszczone w kaplicy. Krucyfiks
z figurą Jezusa oraz dwóch klęczących zakonników usytuowano z lewej strony prezbiterium, kompozycja ta imituje Golgotę.
W kaplicy sukcesywnie pojawiały się kolejne kompozycje solne. Józef Markowski wyrzeźbił na ociosie północnym: „Upadek pod Krzyżem” (1903), a także Ołtarz boczny Serca Pana Jezusa (1912-1920) oraz Kaplicę boczną Matki Boskiej (1912-1920) i figurę patronki górników św. Barbarę (1920). Na ociosie południowym pierwszy rzeźbiarz wykonał: „Górnika z kagankiem” (1912), który przedstawia jego samego, a także Kaplicę boczną Zmartwychwstania Pańskiego (1912-1920) oraz Ołtarz boczny Matki Boskiej (1912-1920). Józef Markowski wykonał także Szopkę Betlejemską. Wkładając do niej figurki doznał wypadku. Spadł
z kilku metrów na solną podłogę i w wyniku doznanych obrażeń zmarł. Prace po nim przejął jego brat Tomasz, który wyrzeźbił „Rzeź Niewiniątek” (1922-1927) oraz „Wyrok Heroda” (1922-1927). Kolejnym górnikiem – rzeźbiarzem był Antoni Wyrodek, który wykonał: „Ucieczkę Świętej Rodziny” (1927), „W drodze do Betlejem” (1928), „Dwunastoletni Jezus nauczający w świątyni” (1928), „Święta Kinga” (1931). Na przeciwnym ociosie powstały: „Cud w Kanie Galilejskiej” (1929), „Ostatnia Wieczerza” (1935), która jest nawiązaniem do słynnego obrazu Leonarda da Vinci, a także „Niewierny Tomasz” (1963).
Przy wyjściu z kaplicy znajduje się płaskorzeźba „Kinga z górnikiem” dłuta Tomasza Markowskiego, a także „Matka Boska z Lourdes” autorstwa Józefa Markowskiego oraz pomnik Jana Pawła II. Karol Wojtyła trzykrotnie odwiedzał wielicką kopalnię jako uczeń w 1930 r i 1936 r., oraz jako kardynał w 1971 r. Nigdy nie odwiedził kopalni jako papież. W 1999 r. była na to szansa, gdy Jan Paweł II przybył z wizytą apostolską do Ojczyzny. Niestety z powodu choroby papież nie dotarł do Wieliczki. W podzięce dla Jana Pawła II za kanonizację św. Kingi, górnik-rzeźbiarz Stanisław Anioł wraz z pomocnikami wykonał pomnik przedstawiający Papieża Polaka. Na ociosie przy wyjściu znajdują się tablice pamiątkowe poświęcone głównym artystom dekorującym tę kaplicę.
Prace rzeźbiarsko dekoracyjne wykonywały także następne pokolenia.
W latach 2002-2003 w prezbiterium umieszczono mensę ołtarzową wraz z relikwiami św. Kingi przywiezionymi w 1994 r. do Wieliczki z Klasztoru Sióstr Klarysek w Starym Sączu. Nowymi elementami wyposażenia są ambonka, tron papieski, stalle oraz krzyż papieski skomponowany z różnorodnych soli pochodzących ze wszystkich kopalń soli w Polsce. W 2011 r. w ołtarzu głównym umieszczono relikwie papieża Jana Pawła II. Ostatnim elementem wyposażenia jest Solna Monstrancja wykonana przez Mirosława Stachurę w 2014 r.
Podkreślając rolę i znaczenie głównych twórców należy pamiętać, że wszystkie wykonane rzeźby i płaskorzeźby są dziełem kilkunastu osób. Główni artyści mieli do pomocy ponad 20 pomocników, którzy odkuwali detale architektoniczne i dekoracyjne, wykonywali konstrukcje zabezpieczające oraz wstępną obróbkę rzeźb. Dlatego Kaplica Świętej Kingi to dzieło kilkunastu osób.
Twórcy koncepcji i wykonania byli samoukami, wyjątek stanowi Antoni Wyrodek, który pierwsze cztery kompozycje wykonał jako rzeźbiarz-amator, po czym został wysłany na naukę do Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych
i Przemysłu Artystycznego w Krakowie. Po jej ukończeniu awansował na profesjonalnego artystę.
Kaplica po dzień dzisiejszy pełni funkcje sakralne. W każdą niedzielę o godzinie 7.30, a także w czasie najważniejszych uroczystości religijnych odbywa się tutaj msza święta. Poza tym, ze względu na doskonałą akustykę, kaplica czasami zmienia się w salę koncertową, gdzie rozbrzmiewa muzyka religijna
i klasyczna. W kaplicy można także wziąć ślub, jest to wyjątkowa uroczystość, która organizowana jest 101 metrów pod ziemią.
Kaplica Świętej Kingi to najbardziej niezwykłe miejsce na trasie turystycznej Kopalni Soli „Wieliczka”. Pokazuje kunszt wszystkich, którzy dekorowali to miejsce, a także szacunek, jakim wieliccy górnicy darzą swoją patronkę.