Sport

Wojciech Olejnik, CHRZEŚCIJAŃSKA WIZJA SPORTU – REMEDIUM NA JEGO WSPÓŁCZESNE PROBLEMY (cz.1)

Pierwszą, najbardziej konkretną funkcją sportu jest rekreacja. W jej zakres wchodzą „(…) zajęcia o treści ruchowej, którym człowiek oddaje się z własnych chęci, dla wypoczynku, odnowy sił, rozwoju własnej osobowości” (1). Do zajęć rekreacyjnych zaliczmy gimnastykę ruchową, ćwiczenia kondycyjne w terenie, pływanie, narciarstwo, jogging. Systematyczna rekreacja polepsza sprawność fizyczną i łagodzi skutki chorób cywilizacyjnych (2).

Różne formy rekreacji wprowadzają w życiu człowieka element zmiany, która jest nie rozdzielnie związana z jego psychiczną potrzebą. Musi on od czasu do czasu przerwać schemat wykonywanych czynności związanych z życiem zawodowym i rodzinnym (3). Sport otwiera człowieka na innych, mobilizuje do współdziałania, jest źródłem satysfakcji i dumy z osiągniętego sukcesu.

To dziedzina życia ważna dla wielu ludzi. Nic wiec dziwnego, że omawiany temat wszedł do kanonu nauczania świętego Jana Pawła II. Papież z Wadowic znał dobrze problematykę sportu. W jednym z przemówień wspominał: „Z doświadczenia mogłem ocenić przyjemność oraz zamiłowania sportowe i należę do tych, co popierają sport” (4). Przy okazji zaś wystąpienia skierowanego do młodzieży uprawiającej sport stwierdził: „wasza entuzjastyczna i radosna postawa wywołuje w mojej duszy tak drogie wspomnienia związane z poprzednimi doświadczeniami duszpasterskimi wśród młodzieży sportowej w Polsce” (5). Tak więc, refleksja Jana Pawła II poświęcona tematyce sportu była zakorzeniona w jego młodości i doświadczeniach duszpasterskich.

Papież znał liczne zalety sportu. Wśród nich zauważmy wpierw walory estetyczne niektórych jego dyscyplin. Przykładem tego rodzaju dyscypliny jest – w świetle nauczania papieża – choćby kolarstwo górskie, kiedy to sportowiec przemierzając drogi i bezdroża odkrywa w dolinach, pagórkach i rzekach dzieło samego Stwórcy. Piękno świata budzi w nim podziw i prowadzi do modlitwy (6).

W świetle nauczania papieskiego dostrzeżmy też inne walory sportu, jak trening, dyscyplina życiowa, wytrwałe znoszenie trudu, uczciwa akceptacja zasad gry (7), poprawność, szacunek dla innych, uczciwość, siła ducha, solidarność (8), poza tym ćwiczenie uwagi, odpowiednie zastosowanie swoich sił, wychowanie woli, kontrola wrażliwości, panowanie nad swoimi zdolnościami, przygotowanie metodyczne, wielkoduszność wobec zwyciężonych (9). Dołóżmy do już wymienionych inne, jak odwaga, ofiarność, szlachetność, braterstwo (10).

Niektóre walory sportu znajdują zastosowanie również poza nim. W tym kontekście papież mówił o wartościach zdobytych w toku uprawiania sportu, które będą człowiekowi służyć zawsze, również wtedy, gdy „ciało nie będzie już odpowiadało wymaganiom gry, ale mecz życia będzie domagał się również waszego (byłych sportowców) zaangażowania ludzkiego” (11). Należą do nich szczególnie dyscyplina i wytrwały wysiłek, które można wykorzystać w służbie innym, dla budowania społeczeństwa” (12) głosił Jan Paweł II. Katalog wspomnianych wartości jest fundamentem systemu wychowania, który chroni przed „wypaczeniami kultu ciała” oraz kształtuje pozytywne postawy (13).

Sport, jak zaznaczał święty Jan Paweł II, powinien być „autentyczną szkołą i praktyką lojalności, szczerości i tego, co zwie się fair playem, a dalej (…) odwagi, wytrwałości, bezinteresowności” (14). W przekonaniu papieża sport odegra znaczącą rolę dopiero wówczas, kiedy zacznie prawdziwie spełniać swoje zadania, oraz wykorzystywać swoje możliwości w zakresie wychowania i socjalizacji (15). Sport, prócz formacji indywidualnej, pełni również rolę integrującą, stwarzając okazję do wzajemnego spotkania, dialogu i zrozumienia16 na różnych poziomach: pomiędzy zawodnikami, kibicami, kibicami a zawodnikami. Sprzyja on przezwyciężaniu różnorakich barier, pozwala odkrywać i umacniać jedność rodziny ludzkiej wobec istniejących podziałów rasowych kulturalnych, politycznych czy religijnych. Sport przyczynia się do dawania świadectwa pokoju i jedności (17).

Chrześcijańska postawa wobec sportu

Sport i chrześcijaństwo są rzeczywistościami, które od wieków pozostają w jakiś sposób zbieżne. W jednym z przemówień Jan Paweł II zaznaczył, iż „Kościół od zawsze interesował się problemem sportu, ponieważ leży mu na sercu to wszystko, co konstruktywnie przyczynia się do harmonijnego i integralnego rozwoju człowieka, duszy i ciała” (18). Prekursorem w dziedzinie chrześcijańskiego nauczania o sporcie był święty Paweł. W pierwszym liście adresowanym do chrześcijan w Koryncie apostoł narodów napisał „Czyż nie wiecie, że gdy zawodnicy biegną na stadionie, wszyscy biegną (…), lecz tylko jeden otrzymuje nagrodę. Przeto tak biegnijcie, abyście ją otrzymali” (1 Kor 9,24). Papież był przekonany, że Apostoł narodów (św. Paweł) dostrzegał w sporcie jego wewnętrzną rzeczywistość, w której sport postrzegany jest zarówno jako element formacji człowieka jak i element kultury (19).

Z uprawianiem sportu wiąże się promocja wartości ludzkiego ciała. W tym kontekście papież dowartościowywał ten wymiar człowieka przypominając, iż ciało ludzkie jest uznawane przez Kościół za arcydzieło stworzenia, zatem „zasługuje (…) na właściwe zainteresowanie, prawdziwy szacunek, na mądrą i czułą opiekę (…)” (20). Ciało jednak, jak zaznaczał papież „musi być podporządkowane duchowi, który daje światło, oddech i sprint życiu” (21) czyniąc sportowca dzielnym obywatelem i dzielnym chrześcijaninem (22).

Chrześcijańska wizja sportu definiuje właściwy etycznie stosunek do niego. Kościół od lat głosi, że to sport jest w służbie człowieka, a nie człowiek w służbie sportu. Człowiek jest celem i miarą każdej działalności sportowej (23).

 


 

  1. H. Jasiak, A Jotan, Leksykon sportu dla wszystkich, Warszawa 1999, s. 211-212.
  2. Mała Encyklopedia Sportu t. 2, Warszawa 1987, s. 343.
  3. A. Geblewicz, Psychologiczne aspekty czasu wolnego, w: „Kultura Fizyczna” nr 10/ 1977, s. 435.
  4. Jan Paweł II, „Wartości ludzkie i sportowe zbliżają ludzi, do przedstawicieli europejskich federacji piłki nożnej”, Watykan 20 czerwca 1980, w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie III,1(1980)Poznań Warszawa 1985, s. 790.
  5. Jan Paweł II, „Uzupełniać sprawność fizyczną wartościami duchowymi”, przemówienie do uczestników XII Igrzysk Młodzieży, Watykan 2X1980, w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie 3,2(1980), Warszawa Poznań 1986, s. 419-420.
  6. Jan Paweł II, „Do grupy kolarzy amatorów”, Watykan 19X1980, w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie III,2(1980) Warszawa Poznań 1986, s. 497.
  7. Jan Paweł II, „Kościół broni wartości sportu”, Inauguracja stadionu olimpijskiego w Rzymie, 31 maja 1990 roku, w: OR (wyd. polskie), 11(1990)6., s. 32.
  8. Tenże, „Wartości ludzkie i sportowe zbliżają ludzi”, przemówienie do europejskich federacji sportowych, 20 czerwca 1980 roku, w: Nauczanie papieskie III/1, 1980 Warszawa, Poznań 1985, s. 790-792.
  9. Jan Paweł II, „Spotkanie z drużynami piłkarskimi”, Rzym, 13 grudnia 1980 roku, w: Nauczanie papieskie III, 2 (1980): Warszawa-Poznań 1986, s. 835.
  10. Jan Paweł II, „Uprawianie sportu niech będzie zawsze czynnikiem pokoju”, Przemówienie wygłoszone do uczestników igrzysk młodzieży Castel Gandolfo”, 11 października 1981 roku; w OR IV,2(1981), s. 166.
  11. Cytat za: Jan Paweł II, „Pozdrowienia dla kierowców i sportowców z Cagliari”, Watykan 28.03.1981,w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie IV, 1(1981) Poznań 1989, s. 386-387.
  12. Cytat za: Jan Paweł II, Audiencja dla międzynarodowej grupy sportowców, Watykan 20.03.1980,w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie V,1(1982) Poznań 1993, s. 421.
  13. Jan Paweł II, „Uprawianie sportu niech będzie zawsze czynnikiem pokoju”, Przemówienie wygłoszone do uczestników igrzysk młodzieży Castel Gandolfo 11 października 1981 roku; w: Nauczanie papieskie IV,2(1981) Poznań 1989,s. 166.
  14. Cytat za: Jan Paweł II, „Kościół upatruje w sporcie czynnika wychowania moralnego i społecznego”, przemówienie skierowane do uczestników 85 sesji MKOL, Rzym 27 maja 1982 roku, w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie V, 1 (1982), Poznań 1993, s. 817.
  15. Jan Paweł II, „Kościół broni wartości sportu”, Inauguracja Stadionu Olimpijskiego w Rzymie, 31 maja 1990 r, w: OR (wyd. polskie) 11(1990)6, s. 32.
  16. Jan Paweł II, „Kościół broni wartości sportu”, Inauguracja stadionu olimpijskiego w Rzymie, 31 maja 1990, w: OR (wyd. polskie), 11(1990)6, s.32.
  17. Jan Paweł II, „Do uczestników Mistrzostw narciarstwa Wodnego Sport szkołą autentycznej cnoty ludzkiej, Castel Gandolfo 31.08.1979, w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie II 2(1979) Poznań 1992, s. 102-103.
  18. Cytat za: Jan Paweł II, „Sport jako szkołą dzielności i narzędzie zjednoczenia między narodami”, Watykan 20 XII 1979 w: Jan Paweł II, Nauczanie papieskie II,2(1979) Poznań 1992, s. 710 -711.
  19. Jan Paweł II, „Tak biegnijcie abyście otrzymali nagrodę”, Jubileusz sportowców, przemówienie Watykan 12 kwietnia 1984,w: Jubileuszowy Rok Odkupienia, 25 marca 1983- 22 kwietnia 1984, Watykan 1985,s. 370-375.
  20. Jan Paweł II, ”Kościół upatruje w sporcie czynnik wychowania moralnego i społecznego”, przemówienie skierowane do uczestników 85 sesji MKOL , Watykan 27.05.1982, w; Jan Paweł II Nauczanie papieskie V, 1(1982), Poznań 1993, s. 817.
  21. Cytat za: Jan Paweł II, „Uzupełniać sprawność fizyczną wartościami duchowymi”, w: Jan Paweł II Nauczanie papieskie 3,2(1980), s. 419 -420.
  22. Tamże, dz. cyt. s. 419-420.
  23. Jan Paweł II, „Tak biegnijcie, abyście otrzymali nagrodę.” Jubileusz sportowców, przemówienie do sportowców, Watykan 12 kwietnia 1984, w: „Jubileuszowy rok Odkupienia”, 25 marca 1983-22 kwietnia 1984, Watykan 1985, s. 370-375.

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.